Pesten op school

Inleiding

In 1988 kwam mijn boek De zondebok in de klas uit. Sindsdien is er veel op dit onderwerp gedaan, maar bestaat het probleem nog steeds.
Jaarlijks wordt namelijk de website http://www.pesten.net/ meer dan een miljoen keer gehit. Hieronder zitten veel ouders die ten einde raad zijn omdat aan het pesten van hun kind door de school niets of onvolledig wordt gedaan. Steekt een gepeste jongen van het Technisch College (TeC) in Amsterdam een pestende klasgenoot dood. Verwondt Ange M. in Zoetermeer, vanwege het pesten, een 'vriend' levensgevaarlijk. Deelt een directeur van een basisschool mee dat er op zijn school niet meer wordt gepest omdat zijn leerlingen hun klasgenoten een keer per week op de rug mogen masseren. Uit een enquête, bij zijn leerkrachten afgenomen, blijkt echter dat zijn leerlingen elkaar desondanks erg veel pesten. Start de Stichting tegen Zinloos Geweld een landelijke actie tegen pesten en antwoordt de woordvoerder op de vraag van de interviewer waaruit deze structurele aanpak bestaat dat de stichting een kalender voor leerkrachten heeft gemaakt. De bedoeling is dat leerkrachten, wanneer zij op de kalender in de lerarenkamer kijken, er telkens aan worden herinnerd dat pesten een belangrijk probleem is. Geeft een andere directeur vijf jaar lang een klein vermogen uit aan de aanpak van pesten door deskundigen, terwijl het probleem alleen maar erger wordt. Worden gepeste kinderen zonder ophouden naar sociale vaardighedencursussen gestuurd, terwijl er voor de pesters geen enkele hulp is. Organiseert een commercieel bureau een Sterkamp voor gepeste kinderen, zonder iets te doen aan het pestprobleem van die kinderen op school. En zegt een staatssecretaris van OCW in 2007, nadat er aan dit probleem bijna 20 jaar is gewerkt: "We hebben op de conferentie aan de kinderen gevraagd naar hun problemen. Een veelgenoemd probleem was pesten. Nou, daar kunnen we wat mee", was de reactie van deze staatssecretaris.

Moedeloos
Het is om moedeloos van te worden. Ik heb er in ieder geval genoeg van, om welke reden ik deze site heb gemaakt.

Succesvolle aanpak 
De vraag is dan of mijn aanpak wél werkt. Het antwoord. Het TNO-onderzoek uit 2005 heeft aangetoond dat mijn aanpak werkt. Ze bestaat - kort gezegd - uit attitudeverandering van alle bij het probleem betrokken partijen.

Attitudeverandering
Pesten wordt niet aangepakt en opgelost door projecten. Het vereist attitudeverandering. Een attitude bestaat uit drie componenten: de bovenste drie knoppen van de site. En om attituden daadwerkelijk te veranderen, moeten de drie strategieën om attituden te veranderen tegelijkertijd worden toegepast: de onderste drie knoppen.

Beleid en beleidsplan
De hierboven genoemde gevalsbeschijvingen tonen aan dat beleid absoluut noodzakelijk is. Daarnaast zijn voor een goede aanpak van pesten voorwaardelijk: de intentie om het probleem serieus te nemen én de wil om het probleem structureel en op een - door iedere geleding - controleerbare manier aan te pakken. Een beleidsplan is daar het geëigende middel voor.

Aanmelden
Slechts scholen voor basis- en voortgezet onderwijs die een goed beleidplan willen maken, kunnen zich aanmelden. Nadat een school zich heeft aangemeld, bel ik de contactpersoon op om uitleg te geven over de te volgen procedure: de school maakt eenmalig € 250,-- (basisonderwijs) of € 450,-- (voortgezet onderwijs), onder vermelding van 'beleidsplan', over op rekeningnummer 49 87 88 180 van E2V2; de school belooft het te ontvangen materiaal slechts te gebruiken voor de aanpak van pesten en andere ongewenste omgangsvormen binnen de eigen school; ik mail aan de school een conceptbeleidsplan, waarvan de inhoud is te vinden onder het kopje Beleidsplan Psychosociale Veiligheid. In dit plan wordt in de noten een groot aantal producten genoemd. Na overleg binnen een daartoe samengestelde werkgroep mailt de contactpersoon mij de nummers van de gevraagde producten. Met behulp van het conceptbeleidsplan en de producten maakt de werkgroep een schooleigen beleidsplan dat tevens voldoet aan de criteria voor een goede aanpak. De werkgroep biedt het concept aan de schoolleiding aan, die het daarop aan alle geledingen ter beoordeling voorlegt. Ze voorzien het van commentaar, waarna het wordt aanvaard, uitgevoerd en eens per jaar geëvalueerd. Tot slot stelt de school Inspectie en Leerplicht-ambtenaar op de hoogte van het door alle schoolgeledingen aanvaarde beleid en wordt aan de ouders die hun kinderen bij school aanmelden gevraagd, door middel van het plaatsen van een handtekening, akkoord te gaan met het beleid.
Leerkrachten, ouders en leerlingen van de scholen voor basis- en voortgezet onderwijs die op deze manier beleid hebben gemaakt, verkrijgen daarmee tevens het recht mij daarna bij elke vraag omtrent beleid, een calamiteit, een verzoek om advies, product of om andere informatie, gratis via telefoon (06-20406009) of e-mail ( Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken ) te mogen consulteren.

Bob van der Meer
Europees Expertisecentrum voor Veiligheid, 2010.