Hildebrandstraat 14
5242 GE Rosmalen
06-20406009
073-5217753
b.vandermeer@home.nl
http://www.bobvandermeer.info
http://www.bullying.nl

Directeur van een basisschool | Afdrukken |  E-mail

Een paar jaar geleden voerde ik met drie scholen voor basisonderwijs een pilotproject uit. Het project duurde drie jaar. Het eerste jaar paste ik op deze drie scholen mijn aanpak om scholen veilig(er) te maken (1/2) toe.

Wanneer ik de mogelijkheid krijg een aantal activiteiten binnen een school uit te voeren, neem ik altijd bij alle teamleden een enquête af. Een van de vragen hieruit luidt als volgt: Welke ongewenste omgangsvormen zie je tussen leerlingen onderling?

De antwoorden op deze en andere vragen worden door mij geanonimiseerd, onder elkaar gezet, waarna ik ze, samen met de antwoorden op de andere vragen uit de enquête, aan het managementteam van de school ter lezing aanbied. Het doel hiervan is hen te laten zien wat zich - volgens het oordeel van de teamleden - tussen de leerlingen van de school afspeelt.

De directeur van een van de drie projectscholen deelde mij, voorafgaand aan het project, mee dat hij zijn school slechts voor de laatste twee jaren voor het project had aangemeld. De reden: op zijn school werd niet gepest. De oorzaak: de leerlingen mochten elkaar eens per week gedurende een kwartier op de rug masseren, welke methode afkomstig was uit de Scandinavische landen. Onderzoek aldaar had opgeleverd dat door deze aanpak leerlingen elkaar niet meer pestten.

Alhoewel ik elke methode die pesten doet stoppen of verminderen met beide handen aangrijp, vroeg ik de directeur zijn personeelsleden toch mee te laten werken aan mijn enquête, al was het alleen maar om aan te kunnen tonen dat de methode, die zijn school gebruikte om pesten te (doen) stoppen, effectief was.

Hierop werd de enquête bij alle personeelsleden afgenomen; verwerkte ik de resultaten op de hierboven beschreven manier en bood ik ze aan het managementteam in een korte bijeenkomst aan. Na het lezen van de - door zijn leerkrachten genoemde - ongewenste omgangsvormen tussen zijn leerlingen, verklaarde de directeur dat hij zich vergist had: op zijn school werd, ondanks de massage, erg veel gepest; en vroeg hij mij om aan zijn leerkrachten te vertellen dat een dergelijke enquête op elke school altijd dezelfde resultaten opleverde.

 

hieronder een paar door de leerkrachten van deze school genoemde ongewenste omgangsvormen:
- De leider dwingt andere leerlingen een rol te spelen bij pestgedrag. Doen zij dat niet, dan sluit hij hen meedogenloos uit.
- Bij meisjes: concurrentie over wie met wie vriendin is of mag zijn. Bij jongens: fysiek geweld en kapot maken van andermans spullen.
- Elkaar buitensluiten: "Je mag niet meedoen aan buitenspelen".
- Geheimen van een ander doorvertellen.
- Uitschelden: dombo, idioot, homo.
- Uitlachen als er een fout antwoord wordt gegeven of als een leerling iets zegt.
- Negeren bij bijvoorbeeld een spel.
- Buitensluiten: zonder opgaaf van een reden mag een kind niet meedoen of meespelen.

Beleidsplan

Op het eind van het eerste projectjaar stuurde ik aan de directeuren van de drie projectscholen een beleidsplan om pesten aan te pakken (nummer 036). De vraag was om het plan ter goedkeuring aan te bieden aan alle geledingen (medezeggenschapsraad, directie, bestuur, oudervereniging, team) en, eenmaal aanvaard, consequent uit te voeren.

Twee jaar daarna belde dezelfde directeur op. Op zijn school was sprake geweest van een ernstig pestincident. Bestuur, medezeggenschapsraad en oudervereniging van zijn school hadden nu geëist dat er beleid zou komen om dit soort problemen in de toekomst zoveel als mogelijk te voorkomen en, wanneer het toch zijn kop weer opstak, aan te pakken. De vraag was om het beleidsplan wat ik hem in het verleden had gemaild nog een keer te mailen.

Advies

Neem het pestprobleem serieus en bagatelliseer het niet. Het is een grijs gebied dat, wanneer niet goed aangepakt, voor erg veel onrust binnen school zorgt.

1 Meer, B. van der (2000). School en geweld, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, paragraaf 3.1.
2 Meer, B. van der (2006). Brochure Normen en waarden, een concrete aanpak. Rosmalen: Europees Expertisecentrum voor Veiligheid, pagina 10-12. Nummer 100.

 
© 2017 Bob van der Meer