Bob van der Meer
Psycholoog

Mijn aanbod houdt de curatieve aanpak van geweld of - minder bedreigend gesteld - ongewenste omgangsvormen in, zoals ik die heb beschreven in School en geweld, oorzaken en aanpak (Van Gorcum, Assen: 2000, ISBN 978 90 2323 50 33).
De aanpak is het resultaat van een aantal pilotprojecten die ik het kader van veiligheid heb uitgevoerd. Ze bestaat uit elf activiteiten (11-stappenplan) die hieronder kort worden beschreven. De hierbij genoemde investering betreft die van de school, (management)team, ouders en/of leerlingen en niet die van de ondersteuning.
Het is echter niet noodzakelijk dat alle activiteiten moeten worden uitgevoerd om pesten aan te pakken. Een school die op zoek is naar een beleidsplan om pesten goed aan te pakken meldt zich via Aanmelden aan, waarna de onder het kopje Beleidsplan vermelde procedure start, zonder enige verplichting mij bij de uitwerking van dit plan verder in te moeten schakelen. Daarnaast heeft het geen zin om bij een volkomen uit de hand gelopen pestsituatie een enquête bij het team af te nemen, maar moet er direct een noodverband worden gelegd. Met andere woorden, soms is één activiteit al voldoende om uit de problemen te komen; in andere gevallen zijn twee activiteiten al voldoende voor een school om succes te boeken, bijvoorbeeld een workshop voor een team en een lezing voor ouders. En in weer andere gevallen moet er meer worden gedaan.
Hieronder een overzicht van mogelijke activiteiten die in een aantal pilotprojecten werden uitgevoerd.

01 Voorgesprek met de schoolleiding

In het gesprek wordt kennis en afspraken gemaakt en doelstellingen en verwachtingen verduidelijkt.
Investering: een uur.

02 Maken van beleidsplan psychosociale veiligheid

Een school die pesten, geweld en andere ongewenste omgangsvormen tussen de verschillende schoolgeledingen goed wil aanpakken, meldt zich via Aanmelden bij www.bobvandermeer,info aan, waarna ik een cocneptbeleidsplan aan de school mail. In de noten van dit plan worden producten van de site genoemd die of achtergrondinformatie geven of concrete producten. Nadat de hiertoe ingestelde werkgroep een selectie heeft gemaakt van producten die ze wil gebruiken voor de concretisering van het plan, worden de gevraagde producten gemaild. Wanneer de groep het concept heeft samengesteld, biedt de schoolleiding het beleidsplan ter goedkeuring aan alle schoolgeledingen aan, waarna het door hen van commentaar wordt voorzien, aanvaard, uitgevoerd en eens per jaar geëvalueerd.

03 Workshop 1: Algemene inleiding voor het gehele team

In deze workshop wordt een verklaringsmodel van geweld ontvouwd. Het verklaringsmodel van geweld geeft een kader waarbinnen alle denkbare ongewenste omgangsvormen, de oorzaken en de gevolgen van geweld een plaats hebben, waaronder ook pesten. Na toelichting van het model, wordt een enquête afgenomen over ongewenste omgangsvormen tussen de diverse schoolgeledingen. De resultaten hierop of een deel ervan worden in een andere dagdeel met het team besproken, waarna afspraken met elkaar worden gemaakt over omgang met elkaar, de leerlingen en de ouders.
Investering: twee uur.

04 Verwerking van de enquêtegegevens

De enquêtegegevens worden geanonimiseerd, ingedikt en in een rapport met problemen en oplossingen verwerkt. Ook wordt een analyse gemaakt van de problemen en worden voorstellen ter verbetering gedaan.
Investering: geen.

05 Gesprek 1 met het managementteam

Met het managementteam worden de in de enquête genoemde ongewenste omgangsvormen tussen de onderscheiden schoolgeledingen besproken en oplossingen geselecteerd, waarna door de schoolleiding een plan van aanpak naar docenten, leerlingen en ouders wordt gemaakt.
Investering: twee uur.

06 Workshop 2: Pesten tussen leerlingen onderling

In deze workshop worden de door de leerkrachten/docenten in de enquête genoemde ongewenste omgangsvormen tussen de leerlingen plus de genoemde oplossingen uitgedeeld, waarna het onderwerp pesten tussen leerlingen wordt behandeld. Hierbij komen - op interactieve wijze - aan de orde: een definitie van pesten, de verschillen tussen pesten en plagen, de vijf partijen en drie psychologische mechanismen bij elke vorm van geweld, gevolgen en oorzaken en worden de door de teamleden voorgestelde en ook andere oplossingen besproken.
Investering: twee uur.

07 Lezing voor ouders over pesten

Voor de ouders van de school wordt een lezing over pesten tussen leerlingen op school gegeven; wordt informatie gegeven over het project en wordt het beleid van de school op dit probleem door de schoolleiding geschetst. In sommige gevallen hebben de ouders van te voren hun zorgen, vragen en problemen gemaild, die dan direct en concreet worden beantwoord. Ouders die niet in het openbaar over hun problemen durven spreken, krijgen de mogelijkheid dit persoonlijk per mail te doen.
Investering: twee uur.

08 Een les over regels

De leerlingen van groepen 1-3, van groepen 4 t/m 8 en klassen 1-3 mogen, na kort informatie te hebben gekregen over de partijen bij pesten, gedurende een lesuur zelf regels vaststellen, waarna iedere leerling kort mag aangeven wat voor hem/haar de belangrijkste regel is. Voor groepen 1 t/m 3 stellen de leerkrachten zelf regels vast.
Investering: een lesuur per groep 1-3, groep 4 t/m 8 en klas 1-3. Omdat de werkwijze voor het geven van deze les en de vervolgactiviteiten zijn opgenomen in de brochure Normen en waarden, een concrete aanpak (nummer 100 van www.bobvander-meer.info, geven in sommige gevallen IB-ers of coördinatoren leerlingbegeleiding nu zelf deze les.

09 Workshop 3: Groepsdynamische processen

In deze workshop staat de rol van de leerkracht als groepswerker centraal. Dit wil zeggen, weet hebben van wat in klassen en groepen op sociaal-emotioneel gebied speelt: rollen, fasen in een groep, oorzaken van ruzie, sympathie en antipathie tussen groepsleden; en worden concrete opdrachten gegeven om hun leerlingen op een aantal variabelen te beoordelen. Tot slot wordt informatie gegeven over de afname van de Sociogrammethode.
Investering: twee uur.

Als er binnen een groep sprake is van een zwaar pestprobleem is het echter ook mogelijk onderzoek te doen naar de relationele patronen binnen deze klas/groep. Met behulp hiervan wordt inzicht verkregen over de rollen binnen een dergelijke groep, welke informatie belangrijk is voor de verdere begeleiding van de groep.
Investering: een uur.

10 Afname van de Sociogrammethode

Bij de leerlingen van groepen 1-3, groepen 4 t/m 8 en klassen 1-3 wordt, na een korte uitleg, de Sociogrammethode, middels een computerprogramma, afgenomen. Bij de leerlingen van groepen 2 en 3 vult de leerkracht de namen van de door de leerlingen genoemde klasgenoten in. De verwerking, de interpretatie van de resultaten voert de projectleiding uit, waarna ze met het managementteam worden besproken.
Investering: elke groep een kwartier.

11 Gesprek 2 met het managementteam/zorgcoördinator

De resultaten, verkregen met behulp van de Sociogrammethode, worden met het managementteam of zorgcoördinator besproken, op grond waarvan begeleidingsactiviteiten per groep, per individuele leerling of schoolbreed worden vastgesteld en uitgevoerd. Het gehele project wordt geëvalueerd. Tot slot ontvangt de schoolleiding een eenvoudige methode om vanaf nu onderzoek te doen naar het effect van de door de leiding gehanteerde aanpak.
Investering: twee uur.

Tarieven basisonderwijs
- Workshop per school: € 400,--.  Voor grotere groepen of algemene inleidingen: in onderling overleg.
- Lezing voor ouders: € 350,--.
- Eenmalige betaling van € 250,--. voor toegang tot de site www.bobvandermeer.info, voor het maken van een aan de school aangepast beleidsplan Psychosociale Veiligheid, waarna het levenslange recht mij bij problemen, calamiteiten, vragen en verzoeken om aanvullende informatie of producten, via e-mail of telefoon, gratis te mogen consulteren.
- Uitbesteding onderzoek naar de relatiepatronen binnen een probleemklas, op grond waarvan een groep beter kan worden begeleid: € 200,--. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door (medewerkers van) dr. René Veenstra, Rijks Universiteit Groningen.
- Adviesgesprek (reistijd, reiskosten, voorbereidings- en uitvoeringstijd) in heel Nederland: € 300,--.
- Verwerking enquêteresultaten en het samenstellen van adviezen: € 30,-- per uur.
- Bovenstaande bedragen zijn exclusief btw.

Tarieven voortgezet onderwijs
- Workshop per groep: € 500,--. Voor grotere groepen of algemene inleidingen voor symposia en congressen: in onderling overleg.
- Lezing voor ouders: € 450,--.
- Eenmalige betaling van € 450,--, voor toegang tot de site www.bobvandermeer.info, voor het maken van een aan de school aangepast beleidsplan Pychosociale Veiligheid, waarna het levenslange recht mij bij problemen, calamiteiten, vragen en verzoeken om aanvullende informatie of producten, via e-mail of telefoon gratis te mogen consulteren.
- Uitbesteding onderzoek naar de relatiepatronen binnen een probleemklas, op grond waarvan een groep beter kan worden begeleid: € 400,--. Het onderzoek wordt uitgevoerd door (medewerkers van) dr. René Veenstra, Rijks Universiteit Groningen.
- Adviesgesprek (reistijd, reiskosten, voorbereidings- en uitvoeringstijd) in heel Nederland: € 400,--.
- Verwerking enquêteresultaten en het samenstellen van adviezen: € 50,-- per uur.
- Bovenstaande bedragen zijn exclusief btw.

c Bob van der Meer, 2010.
Europees Expertisecentrum voor Veiligheid, Rosmalen.

Hildebrandstraat 14, 5242 GE Rosmalen, 073-5217753, 06-2040-6009, Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken , www.bobvandermeer.info

De hierboven samengevatte methode is als onvervreembaar geestelijk eigendom vastgelegd bij de Afdeling Registratie van de Belastingdienst in Den Bosch.