Hildebrandstraat 14
5242 GE Rosmalen
06-20406009
073-5217753
b.vandermeer@home.nl
http://www.bobvandermeer.info
http://www.bullying.nl

Lessuggesties per regel | Afdrukken |  E-mail

Bij gebruik van onderstaande tekst wordt de volgende notatie gebruikt:
Meer, B. van der (2011). Lessuggesties per FWF-regel en -pictogram. Rosmalen: E2V2, www.pesten.net
Deze tekst kan slechts worden gebruikt voor eigen gebruik. Ieder ander gebruik is/wordt daarmee uitgesloten.

Lessuggesties
Hieronder een aantal lessuggesties. Ze zijn afkomstig uit twee bronnen. De eerste is mijn boekje Pesten op school, lessuggesties voor leerkrachten. Daarin heb ik onder andere een overzicht opgenomen van voorleesboeken voor leerlingen van 4-6 jaar over anders zijn, buitensluiten, verhuizen, bedplassen en pesten. En de tweede bron is Het Blauwe Boek, dat is samengesteld door dr. Annematt Collot 'd Escury-Koenigs, psycholoog en als wetenschappelijk medewerker verbonden aan de vakgroep Ontwikkelingspsychologie van de Universiteit van Amsterdam. De subtitel van het boek is: Denken over anderen, dat kunnen kleuters ook. Rollenspelletjes voor kleuters. Het wordt uitgegeven door Pearson Assessment and Information. Het ISB-Nummer is: 9789026515224. Prijs: € 40,20.
De samenvatting ervan is als volgt:
'Sommige kinderen kunnen moeilijk met anderen samenspelen. Zij maken weinig contact met leeftijdgenootjes en worden, als ze het toch proberen vaak afgewezen. Dit is soms al op kleuterleeftijd het geval. Het kan leiden tot een achterstand in sociale vaardigheden, die, als ze wat ouder zijn, moeilijk in te halen is.
Voor deze kinderen is een programma geschreven om hen op een speelse manier de ontbrekende vaardigheden bij te brengen. Het biedt leerkrachten en begeleiders een methode waarbij kleuters de gelegenheid krijgen zich in de gevoelens en gedachten van anderen in te leven. In rollenspelletjes komen emoties van toenemende complexiteit aan bod, in situaties die voor kleuters gemakkelijk herkenbaar zijn. Door zich te oefenen in het uitbeelden en herkennen van emoties doen zij steeds meer ervaring op in het rekening houden met de gevoelens en gedachten van anderen'.

Het plan is om voor alle 12 regels van het FWF-pakket rollenspellen te maken. Als dat lukt, beschikken scholen over een prachtige preventieve methode voor leerlingen van groepen 1-3. Wanneer deze methodiek daarna wordt veranderd in het zelf met elkaar maken van regels, waardoor leerlingen van groepen 4-8, klassen 1-6 voortgezet onderwijs en leerlingen/studenten 1-4 mbo voor elkaars psychosociale veiligheid verantwoordelijk worden gemaakt - en over deze methode beschikken we - hebben we niet alleen veel pestproblemen voorkomen, maar ook leerlingen vaardiger gemaakt in het met elkaar bespreekbaar maken van alle mogelijke ongewenste omgangsvormen, zonder daarvoor 'gestraft' of 'afgemaakt' te worden. Veel leerlingen durven namelijk niet aan hun leerkracht, docent of mentor te vertellen dat ze worden gepest, omdat ze, als ze het vertellen, vaak beschuldigd worden 'geklikt' te hebben. Om dit te voorkomen zouden we leerlingen, al op zeer jonge leeftijd, vanaf groep 1, moeten leren dat, als je gepest wordt, je het recht en de plicht hebt dit aan de leerkracht te vertellen en dat dit geen 'klikken' wordt genoemd: regel/pictogram 12 van het FWF-pakket.

Regel 1 'Zoals je eruitziet is het goed'

Lessuggestie 1:
Een (gedeelte van een) boek over 'anders zijn' aan de kinderen voorlezen.
Hieronder een lijst van beschikbare titels. Op de site van iedere bibliotheek kan worden nagegaan of een boek in de eigen of een andere bibliotheek voorhanden is. De notatie is als volgt: titel, auteur, uitgever, jaar, aantal pagina's, ISB-Nummer, inhoud, leeftijdscategorie en niveau.

Elmer
David McKee
Unieboek
1989
36
978 90 4750446 7
De olifant Elmer heeft alle kleuren van de regenboog. Dat vindt hij niet leuk. Hij wil als andere olifanten zijn en wentelt zich in het sap van de olifantenstruik, waardoor hij grijs wordt.
Vanaf vier jaar
A

Twee bolle bozen
I. Kurschunow
Querido
1983
54
90 214 3105 X
Koen wil niet meer naar school. Hij wordt geplaagd en vanwege zijn dikte 'Patatzak' genoemd. Op een dag ontmoet hij een draakje met maar één kop. Het draakje schijnt dat niet erg te vinden. Hij gaat in Koen's tas naar school. Thuis eet hij vurige kolen met repen chocola uit de kachel. Koen wordt flinker, gaat beter lezen en heeft niet meer zo'n ballonbuik. Het draakje verdwijnt weer.
Vanaf vier jaar
A

Gekke bril en gekke rooie
Jan de Zanger
Leopold
1983
52
90 258 4932 6
Mark is verhuisd en moet naar een nieuwe school. Hij zoekt nieuwe vrienden. Mark heeft een bril, waarmee de kinderen hem plagen. Hij gaat naar het bos en verliest zijn bril. Het boek, waarin het probleem eenvoudig wordt beschreven, eindigt met een fantasierijke oplossing.
Vanaf vier jaar
A

Vuurtoren Vera
Emma Damon
Sjaloom, Wildeboer & Altamira
1996
16
90 6249 257 6
Een kijk- en voelboek. Vera vindt haar rode haar maar niks, totdat ze er achter komt dat haar haar juist heel speciaal is.
Vanaf vier jaar
A

Ed en Eefje
Rob Lewis
Zirkoon
1992
26
90 6177 472 1
Op geestig gekleurde prenten proberen twee verliefde eekhoorntjes op allerlei manieren bij elkaar te zijn. Hun broer en zus verstoren dit geluk voortdurend, uit jaloezie omdat ze hun speelkameraadje kwijt zijn.
Vanaf vijf jaar
A

Pissebed
Henk van Kerkwijk
Leopold
1992
55
90 258 3887 1
Molly plast in bed. Bij toeval ontdekt haar klasgenoot Peter Molly's geheim en verklapt hij het aan de klas. Molly wordt uitgejoeld, totdat de juf - een beetje laat - ingrijpt. Later ontdekt Molly dat Peter ook een bedplasser is. Zij worden weer vrienden en als logenoten ondersteunen ze elkaar. Een wat onwerkelijk, maar wel grappig verhaal.
Vanaf vijf jaar
A

Septembervakantie
Lucrece L'Ecluse
Clavis
1991
72
90 6822 130 2
Heleens moeder moet voor haar werk naar Griekenland. Daarom logeert Heleen bij haar grootvader en gaat daar ook naar school. In de nieuwe klas wordt ze door een meisje veel gepest. Gelukkig wordt ze geholpen door haar opa en het wonderlijke broodtrommeltje.
Vanaf vijf jaar
A

Rosie en de beren van de stoep
Suzie Jenkin-Pearce
Ploegsma
1991
30
90 216 1443 X
Grappig, troostrijk prentenboek over Rosie, die vaak gepest wordt door enkele van haar klasgenootjes. Als ze op een dag woedend op de grond stampt, verschijnen twee enorme beren die haar te hulp komen.
Vanaf vijf jaar
A

Trompet voor olifant
Max Velthuijs
Leopold
1990
28
90 258 4746 3
Olifant en Krokodil zijn buren. Olifant wordt gek van het vioolspel van Krokodil, maar Krokodil kan zonder zijn muziek niet leven. Dit leidt tot een verschrikkelijke burenruzie, die pas wordt bijgelegd als beiden ontdekken dat samen muziek maken veel leuker is.
Vanaf vijf jaar
A

Klein maar sterk
Marion Bloem
Zwijsen
1996
32
90 276 0815 6
Has is stom, Has is gek, roepen Bart en Wim. Has, klein van stuk, is bang voor die grotere jongens. Verteld wordt, hoe Has, al is hij dan klein en wordt hij daarom geplaagd, uiteindelijk toch sterk blijkt te zijn.
Vanaf zes jar
AA

Je ziet er raar uit
Geertje Gort
Zwijsen
1996
32
90 276 1044 4
Daan ontmoet in de straat een nieuw meisje, Semra. Ze is een Turks meisje. Op school wordt Semra gepest en Daan kan niets voor Semra doen. Gelukkig komt er een buurtfeest.
Vanaf zes jaar
A

Regel 2 'Kom niet aan een ander kind als die dat niet wil'

Regel 3 'Maak geen dingen stuk bij het spelen'

Regel 4 'Als je ziet dat een kind verdrietig is, help het kind dan'
Lessuggestie 1: Het rollenspel De Visjes uit Het Blauwe Boek. Het doel van dit spel is: begrijpen hoe een ander zich voelt.Spel 6, pagina 53-58.
Lessuggestie 2: Het rollenspel Het verloren kettinkje uit Het Blauwe Boek. Doel: zich inleven in het verdriet van een ander. Spel 7, pagina 59-64.
Lessuggestie 3: Het rollenspel De witte olifant uit Het Blauwe Boek. Doel: begrijpen dat je vriendje bang is en jij niet. Spel 9, pagina 71-76.

Regel 5 'Als je mee wilt spelen, vraag dat dan eerst'

Regel 6 'Als een kind alleen is, vraag dan of het kind mee wil spelen'
Lessuggestie 1: Het rollenspel Boodschappen doen uit Het Blauwe Boek. Het doel: hoe voelt het als je in de steek wordt gelaten? Spel 8, pagina 65-70.

Regel 7 'Je mag elkaar niet uitlachen of uitschelden'
Lessuggesite 1: Rollenspel Het zwembad uit Het Blauwe Boek. Het doel van dit spel is duidelijk maken dat schelden wel pijn doet. Spel 10, pagina 77-82.
Lessuggestie 2: Rollenspel De beker melk uit Het Blauwe Boek. Dit spel heeft betrekking op uitgelachen worden en de emoties die dit oproept. Spel 17, pagina 119-124.
Lessuggestie 3: Rollenspel De taart uit Het Blauwe Boek. De vraag die hier wordt gesteld is hoe je het zelf zou vinden als je voor gek gezet zou worden. Spel 23, pagina 155-160.
Lessuggestie 4: Een (gedeelte van het onderstaande) boek over uitlachen voorlezen.
Malle Job
Karen Wagner en Norma Chartier
Clavis
1990
32
90 6822 097 7
Het leren accepteren van je eigenaardigheden staat in dit voorleesboek centraal. Job is een varkentje dat malle liedjes zingt en koprollen maakt op zijn bed. Bever lacht hem uit maar Job komt tot de ontdekking dat hij nooit met Bever zou willen ruilen.
Vanaf vier jaar
A

Regel 8 'Noem andere kinderen bij hun voornaam'

Regel 9 'Laat een ander kind met rust als die iets aan het doen is'
Lessuggestie 1: Rollenspel Maarten is ziek uit Het Blauwe Boek. Dit spel leert kinderen zich te verplaatsen in de wens van een ander dat ze niet mee kunnen spelen. Spel 19, pagina 130-136.

Regel 10 'Zit niet aan de spullen van een ander'

Regel 11 'Sluit geen kinderen buiten'
Lessuggestie 1: Rollenspel De Kleurplaat uit Het Blauwe Boek. Het onderwerp is hoe het voelt als je niet mee mag doen.

Regel 12 'Als je gepest wordt, vertel dat dan. Dat is geen klikken'
In dit geval is er sprake van het klokkenluidersprobleem. Als we er in slagen dit probleem zoveel als mogelijk aan te pakken en op te lossen, is het pestprobleem al voor een groot gedeelte opgelost. Wel is het zaak aan leerlingen steeds weer opnieuw duidelijk te maken dat ze, als hen iets dwars zit, het mogen vertellen en dat ze niet klikken als ze het vertellen. Als deze regel consequent wordt uitgelegd en toegepast en aan de leerlingen wordt geleerd dat wat hen dwarszit aan elkaar te vertellen, is mijn hoop dat leerlingen in hogere leerjaren makkelijker tegen elkaar, hun leerkracht en hun ouders durven zeggen dat hen dingen overkomen die ze niet willen en waar ze mee zitten, zodat weer later geen onethische methoden als Challenge Day en 'Over de streep' hoeven te worden toegepast.

Bestelgegevens Het blauwe boek. Denken over anderen, dat kunnen kleuters ook. Rollenspelletjes voor kleuters. ISBN 9789026515224. Pearson Assesment and Information.

 
© 2018 Bob van der Meer